بررسی مشکلات آب شهرک های صنعتی استان (۲)
مهری دستجردی – مدیردبیرخانه شورای گفت و گوی دولت و بخش خصوصی استان در جلسه کارشناسی شورای گفت و گوی دولت وبخش خصوصی استان که در روز ۲۴/۰۴/۱۴۰۵ به ریاست معاون محترم هماهنگی امور اقتصادی استاندار در استانداری برگزار گردید، با اشاره به بررسی دو مشکل کمیت و کیفیت آب شهرک های صنعتی استان در جلسه کارشناسی شورا مورخ ۲۸/۰۸/۱۴۰۴ اعلام نمود به درخواست کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی بیرجند این موضوع در دستور کار دبیرخانه شورای گفت و گوی دولت و بخش خصوصی استان قرار گرفت، درجلسه مذکور در خصوص کمیت آب اعلام گردید: بر اساس ارزیابیهای انجامشده درسطح استان، مجموع نیاز آبی شهرکهای صنعتی حدود ۸۰۰ لیتر در ثانیه برآورد شده است، در حالی که تازمان برگزاری جلسه، تنها ۱۸۷ لیتر بر ثانیه از آب منطقهای تخصیص یافته؛ بنابراین استان با کسری ۶۱۳ لیتر در ثانیه مواجه است (بدون احتساب طرحهای توسعهای جدید) و برای شهرکهای در حال تأسیس یا توسعه، چشمانداز تخصیص مشخص نیست و همچنین اهم موارد ذکر شده در حوزه کیفی آب: کیفیت پایین و غیر استاندارد آب در شهرکهای صنعتی بیرجند، فردوس و طبس (به دلیل EC بالای آب در شهرک های صنعتی)، عدم جابجایی چاه فعلی شهرک صنعتی بیرجند (در محل موسوم به “تلاش” به دلیل شوری بیش از حد آب)، علی رغم اخذ موافقت های اولیه، نامناسب بودن شبکه فعلی و نیاز به تصفیه و شیرینسازی مکرر آب که در این فرایند بخشی از منابع آبی عملا تلف میشود و هزینههای مضاعفی بر واحدهای تولیدی تحمیل میکند و درنتیجه باعث کاهش قدرت رقابت تولیدکنندگان استان در مقایسه با مناطق دارای آب سالم و استاندارد، شده است، بر اساس استانداردهای ملی و آیینکار تولید فرآوردههای غذایی، کلیه مواد اولیه باید مطابق با شاخصهای تعریفشده مورد استفاده قرار گیرند و از جمله مهمترین این مواد اولیه، آب آشامیدنی استاندارد با شماره ملی مربوطه است، این الزام به صراحت در تمامی استانداردها درج شده و تولیدکنندگان ملزم هستند فرآیند تولید محصولات خود را با همان کیفیت آب تطبیق دهند و چنانچه آب مصرفی از سطح استاندارد پایینتر باشد، بهویژه در محصولاتی چون آبمیوهها و نوشیدنیها، اثر مستقیم و زیانآور بر کیفیت و ایمنی محصول خواهد داشت.
دستجردی در ادامه عدم تعیین تکلیف بخش هایی از حقابه بخش کشاورزی که در راستای برنامه سازگازی با کم آبی به منظور تعادل بخشی سفره های آب زیرزمینی کاهش یافته است، را از دیگر موارد اعلام شده در این جلسه عنوان نمود و افزود با توجه به مواردمطروحه و عدم اطلاع و اختیار کافی نماینده محترم شرکت آب منطقه ای استان در جلسه جهت ارائه راهکار مناسب، مقررگردید موارد ذیل با حضور مدیران کل صمت و جهادکشاورزی، مدیرعامل شرکت آب منطقه ای و مدیرعامل شرکت شهرک های صنعتی استان بررسی و پیشنهاد نهایی جهت تصمیم مقام عالی استان در شورای گفت وگوی دولت و بخش خصوصی مطرح گردد:
- پیگیری فرایند اخذ مجوز جابجایی چاه شهرک صنعتی بیرجند (موضوع مکاتبات مدیرعامل محترم شرکت شهرک های صنعتی استان خطاب به مدیر عامل محترم شرکت آب منطقه ای استان : نامه شماره ۲۷۸۳-۱۴۰۲ص مورخ ۳۱/۰۳/۱۴۰۲ با موضوع : جابه جایی چاه آب شهرک صنعتی بیرجند ۴۰۰۵۵۶ و مکاتبه شماره ۹۰۱۶-۱۴۰۲ص مورخ ۲۵/۱۱/۱۴۰۲ با موضوع : درخواست جابه جایی نقطه پیشنهادی جهت حفر چاه ۴۰۰۵۵۶ و همچنین مکاتبات مدیرعامل محترم شرکت شهرک های صنعتی استان خطاب به رئیس امور منابع آب شهرستان بیرجند با موضوع : جابه جایی سهمیه و حفر چاه در فاز ۴ شهرک صنعتی بیرجند- مکاتبات شماره ۱۳۲۷-۱۴۰۴ ص مورخ ۳۰/۰۲/۱۴۰۴ و شماره ۲۴۰۴-۱۴۰۴ ص مورخ ۰۹/۰۴/۱۴۰۴)
- تعیین تکلیف بخشهایی از حقابه بخش کشاورزی که در راستای برنامه سازگاری با کم آبی و به منظور تعادل بخشی سفره های آب زیرزمینی طی سالهای اخیر کاهش یافته است.
- پیگیری موضوع تأمین ۳۰ لیتر بر ثانیه پساب شهرک صنعتی بیرجند از شرکت آب و فاضلاب و شرکت آب منطقه ای استان
پیگیری فرایند اخذ مجوز جابجایی چاه شهرک صنعتی بیرجند
مهدی جهانیکیا – مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی استان با اشاره به موضوع جابهجایی چاه شهرک صنعتی بیرجند گفت به دلیل افزایش شوری آب، جابهجایی چاه موجود در دستور کار قرار گرفته و درخواست صدور مجوز به شرکت آب منطقهای ارسال شده است لذا به محض صدور مجوز، عملیات اجرایی آغاز خواهد شد تا مشکل کیفیت آب این شهرک تا حد زیادی برطرف شود. وی در ادامه با اشاره به پیگیری موضوع اصلاح شبکه فرسوده توزیع آب در شهرک صنعتی بیرجند گفت مجوزهای لازم برای اجرای این پروژه اخذ شده و تلاش میشود با تأمین اعتبارات، عملیات اصلاح شبکه در کوتاهترین زمان ممکن آغاز شود. مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی با اشاره به وضعیت سایر شهرکهای صنعتی استان نیز گفت در شهرک صنعتی فردوس، راهکارهایی برای تأمین آب با کیفیت بهتر در حال بررسی است و در صورت موافقت دستگاههای متولی، اقدامات لازم برای بهبود کیفیت آب انجام خواهد شد. همچنین در شهرکهای نهبندان، زیرکوه و سایر نواحی صنعتی نیز پروژههای مرتبط با بازسازی مخازن، توسعه خطوط انتقال و رفع مشکلات شبکههای توزیع در دست پیگیری است. وی ادامه داد در برخی مناطق، مشکلات مربوط به حفر چاه، اخذ مجوزهای قانونی، مسائل اجتماعی و اجرای خطوط انتقال، موجب طولانی شدن روند اجرای پروژهها شده است اما شرکت شهرکهای صنعتی استان با همکاری دستگاههای اجرایی در تلاش است این موانع را برطرف نماید. جهانیکیا با اشاره به محدودیتهای مالی شرکت شهرکهای صنعتی گفت این شرکت یک دستگاه خدماترسان است و اجرای پروژههای زیرساختی آب، برق و گاز نیازمند منابع مالی قابل توجهی است. همچنین در حال حاضر پروژههای متعددی در حوزه زیرساخت در دست اجرا قرار دارد که از جمله آنها میتوان به احداث پست برق شهرک صنعتی بیرجند اشاره کرد؛ پروژهای که برای تکمیل آن حدود ۳۰۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز است. جهانیکیا همچنین بر ضرورت مدیریت صدور جوازهای تأسیس متناسب با ظرفیتهای آبی استان تأکید کرد و افزود صدور مجوز برای صنایع آببر باید منطبق بر سند آمایش سرزمین و ظرفیت واقعی منابع آب باشد تا از ایجاد تعهدات جدید در شرایط کمآبی جلوگیری شود. جهانی کیا اصلاح شبکههای آب شهرکهای صنعتی را از دیگر اولویتهای این شرکت برشمرد و اظهار امیدواری کرد با اختصاص منابع استانی و همکاری دستگاههای مرتبط، اجرای پروژههای اصلاح شبکه و افزایش بهرهوری مصرف آب در شهرکهای صنعتی استان شتاب بیشتری بگیرد.
محمدعلی رمضانی- رئیس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی بیرجند در این جلسه بر ضرورت اتخاذ تصمیمهای عملی برای رفع مشکلات زیرساختی صنایع تأکید کرد. وی با اشاره به سابقه فعالیت خود در شهرک صنعتی بیرجند گفت صنعتگران استان همواره از مدیران حوزه صنعت و مسئولان اجرایی حمایت کردهاند، اما موضوع آب شهرکهای صنعتی از جمله مسائل مهمی است که نیازمند تصمیمگیری جدی و فوری است. رمضانی با بیان اینکه نیاز آبی شهرک صنعتی بیرجند در مطالعات اولیه حدود ۱۵۰ لیتر بر ثانیه برآورد شده بود، گفت امروز با توسعه فازهای مختلف شهرک صنعتی و واگذاری زمین در فازهای یک تا چهار، میزان نیاز آبی افزایش یافته اما منابع تأمینشده پاسخگوی وضعیت موجود نیست. وی ادامه داد در شرایط فعلی، حتی میزان آب موجود برای فازهای اولیه شهرک نیز کافی نیست اما همزمان توسعه شهرک و واگذاری اراضی ادامه دارد؛ موضوعی که میتواند در آینده مشکلات بیشتری برای واحدهای تولیدی ایجاد کند. رئیس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی بیرجند با تأکید بر ضرورت هماهنگی میان دستگاههای صادرکننده مجوز و متولیان تأمین زیرساخت گفت صدور پروانه و ایجاد واحدهای صنعتی باید متناسب با ظرفیت زیرساختهای موجود انجام شود و لازم است دستگاههایی مانند ادارت صمت و جهاد کشاورزی در فرآیند توسعه صنعتی، موضوع تأمین آب و سایر زیرساختها را نیز مورد توجه قرار دهند. رمضانی افزود اگر قرار است با وضعیت فعلی، واحدهای جدید در شهرکهای صنعتی مستقر شوند، فشار بیشتری به واحدهای موجود وارد خواهد شد و ممکن است کیفیت و کمیت خدماترسانی به صنایع فعال کاهش یابد. وی در ادامه دو درخواست مشخص را مطرح کرد و گفت یا باید تخصیص آب شهرکهای صنعتی افزایش یابد و مشکل تأمین آب بهصورت اساسی حل شود، یا باید ظرفیت پذیرش واحد صنعتی جدید در شهرکها با توجه به محدودیتهای موجود تعیین تکلیف شود. رمضانی همچنین با اشاره به مشکل کیفیت آب شهرک صنعتی بیرجند گفت موضوع جابهجایی چاه شهرک صنعتی بیرجند به دلیل کیفیت نامناسب آب باید با جدیت دنبال شود. انتقال این چاه و تأمین آب با کیفیت بهتر میتواند علاوه بر کاهش هزینههای تصفیه، موجب صرفهجویی قابل توجه در مصرف آب شود. وی با بیان اینکه میزان شوری آب موجود، مشکلات زیادی برای صنایع ایجاد کرده است، گفت برخی واحدهای تولیدی، بهویژه صنایع غذایی، ناچار به تصفیه آب هستند که این موضوع هزینههای مضاعفی را به تولیدکنندگان تحمیل میکند. رئیس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی بیرجند اعلام داشت کیفیت نامناسب آب با EC بالا، باعث افزایش هزینههای تولید و کاهش توان رقابت صنایع شده است و در برخی موارد، بخشی از سرمایهگذاری انجامشده تحت تأثیر این مشکلات قرار گرفته است.
مهدی جهانیکیا- مدیرعامل شرکت شهرک های صنعتی استان در پاسخ به موارد مذکور اظهار نمود تخصیص آب به واحدهای تولیدی بر اساس دستورالعملهای ابلاغی و شاخصهایی مانند نوع فعالیت، مساحت و ظرفیت تولید انجام میشود و این فرآیند سلیقهای نیست. وی افزود حتی در صورت افزایش ظرفیت منابع آب، میزان تخصیص به واحدها مطابق ضوابط ملی تعیین میشود و همه واحدهای تولیدی مشمول یک دستورالعمل واحد هستند. از این رو، موضوع هزینههای مربوط به اصلاح شبکه فرسوده آب، از جمله اعتبارات مطرحشده در این زمینه، ارتباطی با میزان تخصیص آب به شهرکهای صنعتی ندارد و نباید این دو موضوع با یکدیگر ادغام شوند.
علی برات زاده – مدیرعامل شرکت خدماتی شهرک صنعتی بیرجند در این جلسه با اشاره به ضرورت جابهجایی چاه شهرک صنعتی بیرجند گفت این چاه بیش از ۴۰ سال است که مورد بهرهبرداری قرار گرفته و به دلیل کاهش شدید آبدهی و فرسودگی، هر لحظه احتمال بروز مشکل و ریزش آن وجود دارد؛ اتفاقی که میتواند تأمین آب واحدهای مستقر در فاز سه شهرک صنعتی را با بحران جدی مواجه کند. جابهجایی چاه علاوه بر رفع نگرانیهای ناشی از عمر بالای تأسیسات، میتواند هزینههای انتقال آب را نیز کاهش دهد. همچنین در حال حاضر به دلیل موقعیت جغرافیایی شهرک صنعتی بیرجند در دامنه کوه باقران، انتقال آب از محل فعلی هزینههای انرژی قابل توجهی را به تولیدکنندگان تحمیل میکند. در وضعیت فعلی، آب باید از عمق حدود ۲۰۰ متری استخراج و در مسیری با اختلاف ارتفاع قابل توجه منتقل شود که هزینه این فرآیند در نهایت به تولیدکننده تحمیل میشود، در حالی که با انتقال چاه به محدوده مناسبتر، بخشی از این هزینهها کاهش خواهد یافت. رئیس شرکت خدماتی شهرک صنعتی بیرجند در ادامه با اشاره به پیشنهاد انتقال چاه به ضلع جنوبی شهرک صنعتی گفت در این منطقه، اگرچه ممکن است میزان آبدهی کمتر باشد، اما کیفیت آب بهتر است و میتوان از این منبع برای صنایعی که حساسیت بیشتری نسبت به کیفیت آب دارند، بهویژه صنایع غذایی، استفاده کرد. برات زاده در ادامه به موضوع عمر بالای تأسیسات و مسئولیت نوسازی زیرساختها اشاره کرد و گفت بر اساس فرآیند واگذاری شهرکهای صنعتی، پس از ایجاد شهرک و تحویل آن به شرکت خدماتی، نگهداری تأسیسات به این شرکتها واگذار میشود؛ اما باید توجه داشت بسیاری از زیرساختهایی که تحویل شدهاند، بخش عمده عمر مفید خود را سپری کردهاند. وی ادامه داد چاهی که سالها قبل توسط شرکت شهرکهای صنعتی احداث شده و پس از مدتی به شرکت خدماتی واگذار شده است، اکنون به پایان عمر خود رسیده و منطقی نیست تمام هزینه نوسازی چنین زیرساختی بر عهده تولیدکنندگان قرار گیرد. وی در ادامه با تأکید بر ضرورت توجه به عدالت در تأمین هزینههای بازسازی گفت اگر بخشی از عمر مفید یک تأسیسات در اختیار شرکت شهرکهای صنعتی بوده، باید در تأمین هزینههای نوسازی نیز مشارکت شود و نباید تمام بار مالی آن بر دوش واحدهای تولیدی قرار گیرد. وی با اشاره به موضوع عدم تناسب میان میزان تخصیص و مصرف آب شهرک صنعتی گفت در حالی که برای واحدهای صنعتی مجوز مصرف بیشتری صادر شده، میزان آب تخصیصیافته کمتر از نیاز واقعی است و در نتیجه شرکت خدماتی و در نهایت تولیدکنندگان با مشکلات ناشی از اضافه برداشت و جرایم مواجه میشوند. برات زاده ادامه داد در محاسبات موجود، مصرف فضای سبز شهرک و همچنین هدررفت ناشی از فرسودگی شبکه توزیع نیز باید مورد توجه قرار گیرد؛ چراکه نمیتوان تمام کسریها را متوجه واحدهای تولیدی دانست. وی با اشاره به فرسودگی شبکه توزیع آب شهرک صنعتی بیرجند گفت شبکه موجود قدمت زیادی دارد و اصلاح آن نیازمند منابع مالی قابل توجه است، انتظار میرود دستگاههای متولی در کنار صنعتگران برای نوسازی این زیرساختها همراهی کنند. برات زاده در پایان تأکید کرد حل مشکلات آب شهرکهای صنعتی نیازمند تصمیمی جامع درباره کمیت، کیفیت، جابهجایی چاه، اجرای طرح پساب و تأمین هزینههای نوسازی زیرساختهاست تا فشار کمتری بر واحدهای تولیدی وارد شود و مسیر توسعه صنعتی استان ادامه یابد.
عباس سارانی – مدیرعامل شرکت آب منطقهای استان در این جلسه با تأکید بر اینکه تمامی بخشهای شرب، کشاورزی و صنعت از منابع مشترک آب زیرزمینی استان استفاده میکنند، گفت مدیریت منابع آب مستلزم ایجاد تعادل میان نیازهای این سه بخش است و توسعه فعالیتهای صنعتی نیز باید بر پایه منابع آب پایدار، استفاده از پساب و برنامهریزی برای انتقال آب از دریا دنبال شود. وی در ادامه با تشریح وضعیت منابع آب استان گفت امروز مهمترین چالش خراسان جنوبی، محدودیت منابع آبی است و همه بخشها اعم از شرب، کشاورزی و صنعت از یک سفره مشترک تغذیه میشوند؛ بنابراین نمیتوان برای هر بخش، منبع مستقلی در نظر گرفت و لازم است میان نیازهای موجود تعادل برقرار شود. سارانی با اشاره به سهم مصرف آب در بخشهای مختلف گفت بخش کشاورزی با حدود ۸۷ درصد، بیشترین مصرف آب استان را به خود اختصاص داده است و در کنار آن، تأمین آب مورد نیاز صنعت و آب شرب نیز از اولویتهای اصلی مدیریت منابع آب به شمار میرود. از این رو، تصمیمگیری در حوزه تخصیص آب باید با در نظر گرفتن منافع تمامی بخشها و بر اساس ظرفیت واقعی منابع انجام شود. مدیرعامل شرکت آب منطقهای استان با بیان اینکه تأمین پایدار آب شرب، نخستین اولویت وزارت نیرو و شرکت آب منطقهای است، گفت در حال حاضر دشت بیرجند با کمبود حدود ۲۰۰ لیتر بر ثانیه آب مواجه است و برای جلوگیری از بروز مشکلات در سالهای آینده، اجرای طرحهای انتقال آب و تأمین منابع جدید در دستور کار قرار گرفته است لذا در صورت اجرا نشدن این پروژهها، تأمین آب شرب شهروندان در آینده با چالشهای جدی روبهرو خواهد شد. سارانی با اشاره به شرایط آبخوانهای استان گفت بررسیهای تخصصی نشان میدهد سطح آبهای زیرزمینی به طور متوسط سالانه حدود ۶۵ سانتیمتر کاهش مییابد و این روند، زنگ خطری جدی برای آینده منابع آبی استان است. همچنین مطالعات انجامشده نشان میدهد بخش قابل توجهی از آب موجود در سفرههای زیرزمینی، قدمتی چند هزار ساله دارد و قابلیت تجدیدپذیری آن بسیار محدود است؛ بنابراین برداشت بیرویه از این منابع، آینده استان را با مخاطرات جدی مواجه خواهد کرد. وی در ادامه با اشاره به وضعیت چاههای تأمینکننده آب شهرکهای صنعتی گفت برخی از این چاهها سالها قبل با همان کیفیت و شرایط موجود در اختیار شهرکهای صنعتی قرار گرفتهاند و افت سطح آبهای زیرزمینی طی سالهای اخیر موجب کاهش آبدهی و افزایش مشکلات این منابع شده است. از این رو، امکان افزایش برداشت از این چاهها یا ایجاد بارگذاری جدید بر روی منابع موجود وجود ندارد. مدیرعامل شرکت آب منطقهای استان با تأکید بر اینکه توسعه صنعتی باید بر اساس ظرفیتهای آبی برنامهریزی شود، گفت در شرایط کنونی صدور مجوز برای صنایع جدید و توسعه واحدهای موجود باید با در نظر گرفتن محدودیت منابع آب و بر پایه مطالعات کارشناسی انجام شود تا در آینده با مشکلات جدیتر مواجه نشویم. مدیرعامل شرکت آب منطقهای استان در ادامه با تأکید بر همکاری این شرکت با شهرکهای صنعتی گفت هر جا که امکان فنی وجود داشته باشد و حریم چاههای آب شرب دچار آسیب نشود، شرکت آب منطقهای آمادگی دارد برای جانمایی یا جابهجایی چاههای تأمین آب شهرکهای صنعتی همکاری و مساعدت لازم را انجام دهد.
حامد حسن نژاد- معاون صنعت اداره کل صنعت، معدن و تجارت استان در این جلسه با تأکید بر ضرورت مدیریت صحیح منابع آب، گفت نباید اینگونه القا شود که هیچ آبی برای توسعه صنعت وجود ندارد، بلکه مسئله اصلی، نحوه مصرف و بهرهوری از منابع آبی است. وی با اشاره به سهم اندک بخش صنعت از مصرف آب استان گفت بر اساس آمار، سهم آب مصرفی بخش صنعت به همراه نیروگاهها، گلخانهها و مرغداریها حدود دو تا چهار درصد است، در حالی که نزدیک به ۸۷ درصد منابع آب در بخش کشاورزی مصرف میشود و مابقی نیز به آب شرب اختصاص دارد. بنابراین برای تصمیمگیری باید به سهم واقعی هر بخش توجه شود. وی ادامه داد آب در استان وجود دارد، اما مصرف آن بهینه نیست. هنوز در برخی مناطق، از جمله دشت خضری، آبیاری غرقابی انجام میشود و ظرفیت قابل توجهی برای صرفهجویی و افزایش بهرهوری در بخش کشاورزی وجود دارد. حسن نژاد با اشاره به تجربه برخی صنایع در تأمین آب از منابع جایگزین گفت استفاده از آبهای نامتعارف و پساب، راهکاری ضروری برای تأمین نیاز صنایع است و باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد. با این حال، این موضوع نباید به معنای توقف توسعه صنعتی یا عدم صدور مجوز برای سرمایهگذاریهای جدید باشد. نماینده اداره کل صمت استان افزود ارزش افزوده، اشتغال و توسعه اقتصادی استان تا حد زیادی به بخش صنعت وابسته است و محدود کردن سرمایهگذاری به دلیل مدیریت نامناسب منابع آب، راهکار مناسبی نیست. در همه بخشها امکان صرفهجویی وجود دارد، همانگونه که در صنعت میتوان با استفاده از فناوریهای نوین مصرف آب را کاهش داد، در بخش کشاورزی نیز با اجرای روشهای نوین آبیاری و کاهش هدررفت آب میتوان بهرهوری را به شکل قابل توجهی افزایش داد. حسن نژاد در پایان تاکید کرد مطابق قوانین موجود، در بسیاری از اراضی استفاده از سامانههای نوین آبیاری الزامی شده است و اجرای این سیاستها میتواند نقش مهمی در مدیریت منابع آب و ایجاد ظرفیت برای توسعه پایدار استان داشته باشد.
پیگیری موضوع تأمین ۳۰ لیتر بر ثانیه پساب شهرک صنعتی بیرجند از شرکت آب و فاضلاب و شرکت آب منطقه ای استان
مهدی جهانیکیا – مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی استان توسعه استفاده از پساب را یکی از راهکارهای اساسی مدیریت منابع آب عنوان کرد و گفت در شهرک صنعتی بیرجند، تأمین ۳۰ لیتر بر ثانیه پساب از محل تصفیهخانه فاضلاب شهر بیرجند در دستور کار قرار گرفته است. وی ادامه داد با پیگیریهای انجامشده، خرید حقابه، انعقاد قراردادهای لازم و آمادهسازی شبکه انتقال و توزیع انجام شده و به محض تحویل پساب، امکان بهرهبرداری از آن برای صنایع فراهم خواهد شد. وی ادامه داد شبکه توزیع پساب در شهرک صنعتی بیرجند تقریباً تکمیل شده و از نظر زیرساخت مشکلی وجود ندارد؛ بنابراین به محض ورود پساب به شبکه، واحدهای صنعتی متقاضی میتوانند از این منبع آبی استفاده کنند و بخشی از فشار وارد بر منابع آب متعارف کاهش یابد. مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی استان با اشاره به اصلاح تعرفه فروش پساب برای ترغیب صنایع به استفاده از این منبع گفت پیش از این، قیمت آب متعارف حدود ۶ هزار و ۶۰۰ تومان بود و قیمت پساب نیز برای واحدهای صنعتی جذابیت اقتصادی نداشت اما با تصویب مجمع عمومی و اخذ مجوزهای لازم، قیمت فروش پساب به ۲ هزار و ۶۰۰ تومان کاهش یافت تا صنایع آببر انگیزه بیشتری برای جایگزینی آب متعارف با پساب داشته باشند. وی در ادامه افزود هماکنون نیز تعدادی از واحدهای تولیدی درخواست خود را برای استفاده از پساب ثبت کردهاند و به محض تکمیل خط انتقال، واگذاری پساب آغاز خواهد شد. مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی استان با اشاره به اهمیت تأمین پایدار آب برای بخش تولید، خواستار افزایش سهم پساب اختصاصیافته به شهرک صنعتی شهید رحمانی خوسف شد و گفت با توجه به محدودیت منابع آب متعارف و نیاز واحدهای تولیدی، افزایش تخصیص پساب میتواند نقش مؤثری در پایداری فعالیت صنایع ایفا کند.
محمدعلی رمضانی- رئیس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی بیرجند با اشاره به موضوع استفاده از پساب گفت: استفاده از پساب میتواند بخشی از مشکل تأمین آب صنایع را حل کند، اما این موضوع نیازمند تکمیل شبکه انتقال و فراهم شدن زیرساختهای لازم است. وی در پایان خواستار پیگیری جدی موضوع آب شهرکهای صنعتی از سوی مسئولان شد و تأکید کرد صنعتگران انتظار دارند درباره آینده تأمین آب شهرکهای صنعتی تصمیم روشنی اتخاذ شود تا بتوانند برای ادامه فعالیت و سرمایهگذاریهای خود برنامهریزی کنند.
علی برات زاده – مدیرعامل شرکت خدماتی شهرک صنعتی بیرجند با توجه به اجرای طرح استفاده از پساب و همکاری شرکت شهرکهای صنعتی، شرکت آب منطقهای و مجموعه آفاق، اعلام داشت: میتوان بخشی از نیاز واحدهای صنعتی را از طریق پساب تأمین کرد و آب با کیفیتتر چاه جدید را به صنایع حساس اختصاص داد. برات زاده خواستار تسریع در اجرای طرح انتقال پساب به شهرک صنعتی بیرجند شد و افزود اجرای این طرح میتواند بخشی از فشار موجود بر منابع آبی شهرک را کاهش دهد و هزینههای تحمیلشده به تولیدکنندگان را کمتر کند.
عباس سارانی – مدیرعامل شرکت آب منطقهای استان با اشاره به سیاستهای برنامه هفتم توسعه گفت بر اساس قوانین بالادستی، صنایع باید به سمت استفاده از آبهای نامتعارف از جمله پساب حرکت کنند و توسعه برداشت از منابع آب متعارف امکانپذیر نیست. در همین راستا، استفاده از پساب تصفیهشده برای تأمین نیاز صنایع، یکی از راهکارهای مهم مدیریت منابع آب در استان محسوب میشود. وی انتقال آب از دریا را نیز یکی از برنامههای راهبردی برای آینده خراسان جنوبی دانست و گفت: اجرای این طرح در بلندمدت میتواند بخشی از نیاز آبی صنایع را تأمین کند و زمینه توسعه پایدار فعالیتهای صنعتی را فراهم آورد. از این رو لازم است از هماکنون برنامهریزیهای لازم برای بهرهگیری از این ظرفیت انجام شود.
حسین توکلی- مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان در این جلسه با تشریح اقدامات انجامشده برای تأمین آب شهرکهای صنعتی، گفت طرحهای مرتبط با توسعه شبکه و تأمین زیرساختهای آب در حال اجراست و برای تکمیل بخشی از این پروژهها، بازه زمانی حدود چهار ماهه پیشبینی شده است. وی با اشاره به اجرای عملیات عمرانی در برخی نقاط استان گفت در برخی مسیرها به دلیل شرایط فنی، عمق حفاری به حدود شش متر میرسد که اجرای پروژه را با پیچیدگیهایی همراه کرده است اما عملیات طبق برنامه در حال انجام است. مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان گفت برای تأمین آب مورد نیاز شهرکهای صنعتی، برنامهریزیهای لازم انجام شده و زیرساختهای مورد نیاز در حال تکمیل است. بخشی از ظرفیتهای جدید نیز برای واگذاری انشعابات و پاسخگویی به نیازهای آینده پیشبینی شده است. توکلی با بیان اینکه توسعه زیرساختها نیازمند تأمین اعتبارات و تجهیزات است، گفت در برخی پروژهها محدودیتهایی در تأمین تجهیزات و پستهای مورد نیاز وجود داشت، اما با پیگیریهای انجامشده، روند اجرای طرحها ادامه دارد و تلاش میشود این موانع در کوتاهترین زمان برطرف شود. وی در پایان تأکید کرد شرکت آب و فاضلاب آمادگی دارد با همکاری دستگاههای اجرایی و شرکت شهرکهای صنعتی، اقدامات لازم برای تأمین آب واحدهای تولیدی را در چارچوب ظرفیتهای موجود و برنامههای مصوب دنبال کند تا زمینه فعالیت پایدار صنایع و سرمایهگذاران فراهم شود.
صحبت های پایانی:
محسن اسفندیاری- مدیرکل جهاد کشاورزی استان در این جلسه با تأکید بر اهمیت حفظ بخش کشاورزی، گفت اینکه که همه دستگاهها و فعالان اقتصادی نسبت به مسئله آب حساسیت و دغدغه دارند جای خشنودی دارد، اما در کنار دغدغه توسعه صنعت، نباید از اهمیت تأمین امنیت غذایی و حفظ معیشت مردم غافل شویم. وی در ادامه افزود همانگونه که توسعه صنعتی برای ایجاد اشتغال و رشد اقتصادی ضروری است، امنیت غذایی نیز از ارکان اساسی توسعه کشور به شمار میرود و نمیتوان آن را نادیده گرفت. بنابراین صنعت و کشاورزی باید در کنار یکدیگر و با نگاهی متوازن مورد حمایت قرار گیرند. مدیرکل جهاد کشاورزی استان ادامه داد اگرچه موضوع اصلی این جلسه بررسی مسائل آب بود، اما لازم است در بیان دیدگاهها از طرح مطالبی که موجب تقابل میان بخشهای اقتصادی میشود، پرهیز کنیم لذا همه بخشها برای توسعه استان نقشآفرین هستند و باید با تعامل و همافزایی، راهکارهای مشترک برای مدیریت منابع آب ارائه دهند. اسفندیاری با اشاره به موضوع اشتغال گفت در ارزیابی بهرهوری و ارزش اقتصادی بخشها، باید شاخصهایی مانند میزان سرمایهگذاری مورد نیاز برای ایجاد هر فرصت شغلی نیز مورد توجه قرار گیرد. بخش کشاورزی با سرمایهگذاری کمتر، ظرفیت ایجاد اشتغال و تأمین معیشت بخش قابل توجهی از جمعیت استان را دارد و این موضوع در سیاستگذاریها باید مدنظر قرار گیرد. مدیرکل جهاد کشاورزی استان در پایان تأکید نمود مدیریت منابع آب و توسعه استان زمانی موفق خواهد بود که همه بخشها با حفظ احترام متقابل و بر پایه واقعیتهای موجود، برای دستیابی به راهحلهای پایدار همکاری نمایند.
علیرضا خامهزر- رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی بیرجند و دبیر شورای گفت و گوی دولت و بخش خصوصی استان در این جلسه با تأکید بر ضرورت نگاه متوازن به توسعه، گفت همه ما محدودیت منابع آب را قبول داریم، اما نباید این موضوع به مانعی برای توسعه صنعت و سرمایهگذاری در استان تبدیل شود. وی با اشاره به سهم بخشهای مختلف در مصرف آب، گفت اگرچه بخش کشاورزی سهم قابل توجهی از مصرف آب را به خود اختصاص داده است، اما نباید صرفاً با استناد به این موضوع، مسیر توسعه صنعتی استان را مسدود کرد لذا در کنار مدیریت مصرف آب در کشاورزی، باید به دنبال افزایش بهرهوری و استفاده از روشهای نوین در تمامی بخشها باشیم. خامهزر با بیان اینکه توسعه صنعتی لازمه ایجاد اشتغال و افزایش درآمد استان است، گفت اگر امروز به سرمایهگذار اعلام کنیم که امکان تأمین آب برای فعالیت صنعتی وجود ندارد، طبیعی است که سرمایهگذاری در استان کاهش یابد و فرصتهای اشتغال از بین می رود. رئیس اتاق بازرگانی بیرجند با اشاره به تجربه استانهای دیگر گفت استانهایی مانند یزد با وجود محدودیتهای شدید منابع آبی، با برنامهریزی و استفاده از زیرساختهای مناسب، توانستهاند صنایع بزرگ و ارزشآفرین را توسعه دهند بنابراین باید از تجربههای موفق استفاده کنیم و به جای توقف توسعه، به دنبال راهکارهای تأمین آب پایدار و مدیریت صحیح منابع باشیم. توسعه متوازن زمانی محقق میشود که هم کشاورزی و هم صنعت مورد توجه قرار گیرند. صنعت نیز باید به سمت استفاده از منابع آب غیرمتعارف، پساب و فناوریهای نوین کاهش مصرف آب حرکت کند، اما این موضوع نباید بهانهای برای توقف صدور مجوزهای صنعتی باشد. خامهزر در پایان تأکید کرد لازم است الگوی مصرف آب در استان اصلاح شود و با برنامهریزی دقیق، از ظرفیتهای موجود برای توسعه اقتصادی بهره ببریم. همچنین خراسان جنوبی نباید صرفاً به دلیل محدودیتهای آبی از مسیر سرمایهگذاری و صنعتی شدن باز بماند، بلکه باید با مدیریت صحیح منابع، زمینه رشد و ایجاد اشتغال را فراهم کند.
مجتبی شریعتیفر- معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری در این جلسه با تأکید بر اینکه مسئله آب مهمترین چالش توسعه استان است، گفت بر اساس نظام مسائل استان، تأمین منابع آب برای بخشهای کشاورزی، صنعت و شرب، مهمترین اولویت خراسان جنوبی است و به همین دلیل باید شرایط و محدودیتهای پیش روی مدیران حوزه آب را در تصمیمگیریها درک کرد. وی با بیان اینکه توسعه اقتصادی استان بدون سرمایهگذاری محقق نمیشود، گفت اگر به دنبال تحقق رشد اقتصادی و افزایش سرمایهگذاری هستیم، باید زیرساختهای لازم را نیز همزمان فراهم کنیم. همچنین توسعه واحدهای صنعتی، شهرکهای صنعتی و شهرکهای گلخانهای باید همراه با پیشبینی زیرساختهایی مانند تأمین آب، برق و سایر خدمات باشد تا سرمایهگذاران با مشکل مواجه نشوند. معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار ادامه داد در صدور مجوزهای سرمایهگذاری باید نیازسنجی دقیق انجام شود تا تعهداتی که به سرمایهگذاران داده میشود، متناسب با ظرفیتهای واقعی استان باشد، چرا که وعده ایجاد زیرساخت بدون فراهم بودن امکانات، در نهایت موجب تضییع حقوق سرمایهگذاران خواهد شد. شریعتیفر یکی از محورهای مغفول در مدیریت منابع آب را ارتقای بهرهوری دانست و گفت چه در بخش صنعت و چه در بخش کشاورزی، افزایش بهرهوری باید به یک اولویت تبدیل شود، بنابراین استفاده از فناوریهای نوین، نوسازی تجهیزات، اصلاح الگوی مصرف و تکمیل زنجیرههای ارزش، از مهمترین راهکارهایی است که میتواند ضمن کاهش مصرف آب، ارزش افزوده بیشتری برای استان ایجاد کند. وی با اشاره به ظرفیتهای قانون برنامه هفتم پیشرفت، بر تکمیل زنجیرههای تولید در بخشهای مختلف تأکید کرد و افزود توسعه زنجیرههای ارزش، علاوه بر افزایش بهرهوری، زمینه ایجاد اشتغال پایدار و رشد اقتصادی را فراهم میکند و باید مورد توجه دستگاههای اجرایی و بخش خصوصی قرار گیرد. معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار همچنین بر ضرورت تقویت تعامل میان دستگاههای اجرایی و فعالان اقتصادی تأکید کرد و گفت بسیاری از مشکلات موجود ناشی از کمبود گفتوگو و هماهنگی است لذا برگزاری نشستهای تخصصی و مستمر میان متولیان حوزه آب، بخش کشاورزی و صنعت میتواند به دستیابی به راهکارهای مشترک و رفع موانع کمک نماید. شریعتیفر با تأکید بر لزوم استفاده از منابع آب غیرمتعارف گفت صنایع باید علاوه بر پیگیری تأمین آب از منابع متعارف، استفاده از پساب، بازچرخانی آب و سایر منابع جایگزین را نیز در دستور کار قرار دهند تا وابستگی به منابع آب زیرزمینی کاهش یابد. وی در پایان تاکید نمود بخش کشاورزی و صنعت دو رکن مهم اقتصاد استان هستند و نباید میان آنها تقابل ایجاد شود لذا هر یک از این بخشها نقش متفاوتی در اشتغال، تولید و ارزش افزوده استان دارند و سیاستگذاریها باید با هدف تقویت هر دو بخش و مدیریت پایدار منابع آب انجام شود.
